Uur van de waarheid
 Een kairos-document van de Palestijnse christenen

  Home

Op 14 januari stuurde ik een brief naar het PKN-moderamen met daarin de vraag waarom het de oproep van het kairos-document tot een economische boycot van Israël afwijst. Ik maakte daarbij (met verwijzing naar bisschop Tutu) een vergelijking met het vroegere Zuid-Afrika. In een brief van 26 februari antwoordt het moderamen als volgt:

"Een algemene boycot, unaniem ondersteund door de kerken, is er in het geval van Kairos Zuid Afrika niet geweest. Bovendien maken we voorbehoud bij het trekken van parallellen tussen die situatie en de huidige tussen Israël en de Palestijnen. Israël is een door de VN erkende staat. Het conflict tussen Israël en de Palestijnen kan niet zomaar worden gelijkgesteld aan de discriminatie op grond van ras van een bevolkingsgroep binnen de eigen landsgrenzen. Afgezien van het feit dat een boycot van Israëlische producten in onze context zeer pijnlijke herinneringen zou oproepen aan het 'Wir kaufen nicht bei Juden', menen we bovendien dat hiermee de suggestie wordt gewekt, als zou Israël eenzijdig als de schuldige in het conflict wordt aangewezen. Dat doet geen recht aan de complexe situatie."

De kwaliteit van deze argumentatie stelt teleur. Hier een korte reactie:

1) Uitgaande van het streven naar een Joodse staat discrimineert Israël wel degelijk op grond van ras, zowel binnen de eigen (joodse) staatsgrenzen (lees Susan Nathan) als daarbuiten, in de bezette Palestijnse gebieden, met illegale joodse nederzettingen en een uitgebreid wegennet 'for jews only'.

2) Voor de brede steun van de SoW-kerken aan economische maatregelen tegen Zuid-Afrika ten tijde van de apartheid zie deze studie uit 2006 van C.S van Andel (geïnitieerd door Werkgroep Keerpunt). Zuid-Afrika was overigens ook lid van de VN (sinds 1945). De vraag die blijft staan is niet of de PKN een 'algemene boycot' wil steunen, maar een weloverwogen selectie van economische maatregelen, zoals ook toen tegen Zuid-Afrika.

3) De verwijzing naar 'pijnlijke herinneringen' vind ik ethisch onzuiver. Op deze manier wordt het vrijwel onmogelijk om de moderne en mondige staat Israël kritisch aan te spreken als dader, als zèlf verzoorzaker van veel 'pijnlijke herinneringen'. De dader krijgt vrij spel vanwege eerder slachtofferschap.

Het moderamen laat verder nog weten het kairos-document (met de daarin vervatte oproep) vooralsnog niet voor te leggen aan de synode, maar eerst de bespreking in de gemeenten af te wachten. M.i. wordt hiermee onrecht gedaan aan de urgentie van het document, dat niet voor niets een kairos-document genoemd wil worden.

Lees meer: Wereldraad van Kerken over een boycot van de Israëlische bezettingseconomie (zie punten 9 en 10)

Het is opmerkelijk dat Prof.dr. Simon Schoon het opneemt voor de PKN-brief aan de Israëlische ambassadeur. Schoon was jarenlang voorman in het gesprek tussen joden en christenen, zowel in Israël als in Nederland. Volgens Simon Schoon heeft het moderamen namens de PKN juist heel gematigd enkele punten naar voren gebracht in de brief.

Lees meer: Israëlbrief PKN was juist heel gematigd

Enkele PKN-collega's, onder wie ds. A.A. Spijkerboer, ds. A. Polhuis en prof. dr. H.W. de Knijff, hebben een open brief gepubliceerd waarin de recente brief van het PKN-moderamen aan de Israëlische ambassadeur wordt bekritiseerd als 'onevenwichtig'. De Palestijnse christenen zouden eerst Hamas eens moeten vragen Israël te erkennen. Omdat ze uit veiligheidsoverwegingen die vraag niet kunnen stellen, mag de PKN ook geen concrete politieke maatregelen verlangen van de Israëlische overheid, aldus de briefschrijvers, want dat is niet evenwichtig.

Eerlijk gezegd doet mij de brief van Polhuis c.s. nogal wereldvreemd aan. Alsof we nog leven in 1970, ten tijde van de Hervormde nota Israël, volk, land en staat, toen bijna iedereen Israël nog kon zien als een heldhaftig en nobel volk, voor wiens veiligheid de Palestijnen helaas een klein offer moesten brengen (o.a. 500 verwoeste dorpen), ook al geschiedde de holocaust in Europa.

De Palestijnen hebben de staat Israël al tijdens het Oslo-proces officieel erkend. Hamas is groot geworden omdat Israël ook na het Oslo-proces meedogenloos doorging met bezetting en etnische zuivering van de Palestijnse gebieden. Desalniettemin bood Hamas een jarenlange wapenstilstand aan voor onderhandelingen, o.a. over de vraag: "Om welke grenzen gaat het bij de erkenning van de staat Israël? De grenzen van 1967? Groot-Israël?" Israël heeft zich daarop nooit willen vastleggen.

Ik ben geen een warm supporter van Hamas. Maar wel moet bedacht worden dat Hamas vooral draagvlak heeft in Gaza, een klein gebied waar de bevolking zeer zwaar gebukt gaat onder de Israëlische blokkade, een gebied dat ruim een jaar geleden door Israël is plat gebombardeerd. Dan is het wel wrang als mijn PKN-collega's juist aan die bevolking vragen eerst maar eens de staat Israël te erkennen. En als die dat niet durft, mogen wij ook van Israël niets verlangen, zo vinden ze.

De brief van Polhuis c.s. krijgt een kwalijk trekje als aan het eind wordt opgemerkt dat Kerk in Actie samenwerkt "met instellingen waarvan niet duidelijk is hoe ze eigenlijk tegenover de Joodse staat Israël staan." Welke instellingen bedoelen ze? Zijn daar instellingen bij die het bestaansrecht van Israël ter discussie stellen?
En wat bedoelen de briefschrijvers zèlf eigenlijk met een 'Joodse staat' in relatie tot consequente democratie? Verjoodsing van Oost-Jeruzalem door etnische zuivering, zoals nu gebeurt?

Lees meer: Brief PKN aan Israël is voorbarig (ND) en Geen evenwicht in PKN-visie Israël (RD).

Is de brief van het PKN-moderamen onevenwichtig? Theo Krabbe typeert in Tubantia de brief juist als 'uiterst evenwichtig'. Maar uiteindelijk gaat het om een andere vraag: Of we echt in het contact zelf met de Palestijnse christenen en hun volk willen gaan staan, en vandaaruit tot onze mening durven komen, in plaats vanuit het kerkpolitieke spel in Nederland een bevoogdend oordeel vellen. "Kom en zie", zo roepen de Palestijnse christenen uit in hun karos-document.

Op de website van IKON Kerknieuws verscheen van Werkgroep Keerpunt een uitgebreide en bezonnen reactie op de brief van het PKN-moderamen na.v. het kairos-document. Keerpunt betuigt instemming, met daarbij enkele kanttekeningen over het opvoeren van de druk op de staat Israël.

Lees meer: Positieve reactie op Israël-brief PKN

Na verschijning van het kairos-document ontstond in de Nederland enige discussie over de vraag hoe en in welke omvang daarin wordt opgeroepen tot een boycot. Op deze vragen is nu een offcieel antwoord gekomen van Rifat Kassis namens de Palestijnse kairosgroep. Die schrijft ondermeer:

"The Kairos document is not primarily a document about BDS [Boycott, Desinvestment, Sanctions]; it is a Word of Faith, Hope and Love from the heart of Palestinian suffering. Reading the document as a call for BDS is misinterpreting the document and limiting its scope. The reference to BDS in the document is always associated with the occupation of Palestinian land by Israel [...]"

In een aanvullend document schrijft Kassis: "The document calls for a complete system of sanctions of Israel. Not simply a boycott of products generated by settlements or of products in general, or of institutions and organizations that are unabashedly complicit in the occupation, but a total boycott. Our occupation is not selective, and so our opposition must not be."

Lees meer: Kairos Palestine position on the BDS call en Justice must not be selective

Na de PKN-brief aan de Israëlische ambassadeur (zie hieronder) wordt van joodse kant direct gedreigd met verbreking van contact. Het Centraal Joods Overleg reageert met een kwade brief, waarin de vraag wordt gesteld of gesprek nog wel nuttig is.

Zo gaat het telkens weer als er kritiek wordt geuit op de Israëlische bezetting. Direct worden kritici gechanteerd met verwijten als zouden zij voeding geven aan antisemitisme, het bestaansrecht van Israël ter discussie stellen, de verbondenheid met het joodse volk verbreken, etc., ook als daarvan geen enkele sprake is.

Het Centraal Joods Overleg beschadigt haar eigen reputatie door serieuze gespreken en kritiek zo uit de weg te gaan. In ieder geval kan ik me niet voorstellen dat de PKN-leiding zwicht voor zulke chantage. Het is goed dat de PKN haar 'onopgeefbare verbondenheid met het joodse volk' niet beleeft als 'onvrije gebondenheid'. De PKN-brief heeft heilzame onrust veroorzaakt over de Israëlische bezetting en de etnische zuivering van de Palestijnse gebieden. Zulke onrust mag groeien en hoeft voorlopig niet bezworen te worden.

Lees meer: Reactie Centraal Joods Overleg op brief PKN aan ambassadeur Israel en Verhouding PKN en Joods Overleg staat op springen (Trouw) en Reactie Centraal Joods Overleg op kairos-document

Hier andere reacties op de PKN-brief: Brief van de ambassadeur KNey Tal en Ambassadeur verbouwereerd (ND) en Christenen voor Israël verbijsterd (RD) en Brief van het Israël-beraad en Opnieuw kritiek PKN-brief aan Israël (ND) en Israël blijft gevoelig onderwerp in PKN (RD) en Niemand snapt wat van Israëlbrief PKN (FD) en Simon Schoon verdedigt de PKN-brief (FD)

Bulldozers en joodse kolonisten rukken steeds verder op in bezet Palestijns gebied. Nu wordt ook één van de weinige dorpen waar nog een christelijke meerderheid woont ernstig bedreigd: Beit Sahour, bij 'de velden van Bethlehem'.
Het Palestijnse Kairos-comité doet een internationale oproep om hiertegen te protesteren, o.a. door een brief te sturen naar de Israëlische ambassadeur in eigen land. Zulke brieven kunnen verwijzen naar de brief die het PKN-moderamen onlangs heeft overhandigd aan de Israëlische ambassadeur in Nederland.

Lees meer: Onrecht in Beit Sahour

Op 18 februari 2010 heeft het moderamen van de PKN een belangrijke brief overhandigd aan de Israëlische ambassadeur in Nederland, dhr. H. Kney-Tal. In deze brief staat ondermeer:

"Op grond van het Internationale Recht, dat ook het bestaansrecht van Israël garandeert, roept het moderamen de Israëlische regering op een aantal concrete maatregelen te nemen waardoor de rechten van Palestijnen beter gerespecteerd worden:

• Gevolg geven aan de uitspraak van het Internationaal Gerechtshof over het traject van de veiligheidsmuur, herziening van het traject en vergoeding van geleden schade.
• Toepassen van het Internationaal Recht op de Israëlische nederzettingen op de West Bank die - ondanks oproepen uit de internationale gemeenschap om daarmee te stoppen - nog steeds uitgebreid, dan wel niet ontmanteld worden.
• Toepassen van het Internationaal Recht, en daarmee beëindiging van het restrictieve beleid, betreffende het renoveren en bouwen van woningen door Palestijnse burgers in Oost Jeruzalem of de West- Bank en beëindiging van gedwongen onteigening en van 'housedemolitions'."

Deze brief, geschreven n.a.v. het kairos-document, is wat betreft de ontwikkelingen in de PKN een hoopvol teken. Want het is voor het eerst dat het PKN-moderamen, mede op basis van de IP-nota, zo duidelijk een publieke oproep doet aan de Israëlische regering om het internationaal recht na te komen. Tot dat internationaal recht behoort ook resolutie 242: beëindiging door Israël van de bezetting van de Palestijnse gebieden.

Ten onrechte wordt in de brief gezwegen over Gaza. Daar is de situatie het ergst, een strafkamp zonder voedsel en andere verzorging.

Lees meer: Protestantse kerk schrijft brief aan Israëlische overheid

Na een eerste negatieve reactie is de Raad van Kerken nu een stapje opgeschoven in waardering voor het kairos-document. Steun aan een selectieve boycot, waar de Palestijnse christenen om vragen, wil men niet geven, maar wel 'positieve discriminatie' van Palestijnse producten.

Zo'n oproep tekent de 'zachte heelmeester' die de Israëlische bezettingseconomie blijft aanpakken met fluwelen handschoenen. Als die bezetting blijft, is er na verloop van tijd helemaal géén Palestijnse economie meer, zoals nu al in Gaza. De Palestijnse economie kan alleen gaan floreren als de Israëlische bezetting binnen de kaders van het internationaal recht veel krachtdadiger bestreden wordt.

Lees meer: Brief over Kairos-document en Plant een Olijfboom

Naar aanleiding van onderstaande kwestie kreeg de redactie van Trouw verschillende kritische brieven en artikelen. Maar tot op heden weet de redactie niet de moed op te brengen toe te geven dat zij een misleidende fout heeft gemaakt. Alleen een korte ingezonden brief (27 januari) van Jaap Hamburger (EAJG) kon worden toegelaten.

PS:
In een heel klein stukje in een heel klein hoekje heeft Trouw nu (28 januari) een correctie geplaatst, maar opnieuw zonder duidelijk te maken dat, terwijl Avnery zich keert tegen een totale boycot, de Palestijnse christenen in het kairos-document zich uitspreken voor een boycot van alleen de bezettingseconomie, een boycot zoals die ook door Avnery wordt ondersteund. Beide standpunten staan niet haaks op elkaar, maar vertonen juist veel overeenkomst. Trouw blijft de lezer dus misleiden, ook ten koste van Trouws eigen reputatie.

In Trouw van 22 jan. staat een merkwaardig artikel, d.w.z.: de combinatie van artikel en ondertitel is vreemd. Uri Avnery, bekend Israëlisch vredesactivist van Gush Shalom, verzet zich in dat artikel tegen een economische boycot van Israël, maar niet tegen een boycot van producten uit de nederzettingen van de joodse kolonisten; die ondersteunt hij juist. En precies tot zo'n selectieve boycot van de nederzettingseconomie wordt opgeroepen in het kairos-document.
Waarom plaatst de Trouw-redactie dan boven het artikel deze titel en ondertitel: Boycot van Israël is een slag in de lucht. Het Kairos-manifest van de Palestijnse christenen wil een boycot. Maar Israël is heel anders dan Zuid Afrika? 

Vermoedelijk is het Trouw-artikel samengesteld uit een eerdere column van Avnery (die veel eerder verscheen dan het kairos-document) n.a.v. uitspraken van bisschop Desmond Tutu.

N.a.v. het artikel in Trouw schrijft Avnery het volgende:
I have not written any article except my regular weekly column. The Dutch paper probably took my article, as I allow anyone to do. I trust that people reprinting my articles do not change the content by headlines. My position on this matter is quite clear: I am for a boycott of the products of the settlements, against an indiscriminate boycott of Israel.

Op 13 januari maakte ik deel uit van een delegatie van vier personen die een bezoek bracht aan Joël Voordewind, lid van de Tweede Kamer en buitenland-woordvoerder van de ChristenUnie. De andere drie personen waren: Willemien Keuning (bestuurslid Sabeel NL), Jan Slomp en Gied ten Berge (beiden bestuurslid van SIVMO). Dit gesprek met Voordewind was door ons aangevraagd om aandacht te vragen voor de Palestijnen, voor de Palestijnse christenen in het bijzonder en het kairos-document.

Voordewind gaf te kennen graag bereid te zijn zich in te zetten voor de Palestijnse christenen, maar alleen op basis van deze twee officiële standpunten van de CU:
- De ChristenUnie is het niet eens met de opvatting dat de Palestijnen in Gaza en de Westbank te lijden hebben onder een Israëlische bezetting
- VN-resolutie 242 spreekt weliswaar van 'occupied territories', maar VN-resoluties zijn van relatieve betekenis, omdat ze verschillend uitgelegd kunnen worden en vaak aan hun meerderheid komen door de steun van Arabische landen.

Na dit gesprek vroeg ik me af hoe de ChristenUnie denkt over art. 90 van de Grondwet: "De regering bevordert de ontwikkeling van de internationale rechtsorde." En ik dacht ik aan een uitspraak van Jaap Hamburger (EAJG) over rabbijn Evers: "Wie de bezetting ontkent plaatst zich buiten de discussie."

Inmiddels is ook de officiële namenlijst gepubliceerd van het Nederlandse Comité van Aanbeveling bij het Palestijnse Kairosdocument. Daarop staan o.a. Huub Oosterhuis, Jacobine Geel, Karel Blei, Riet Bons Storm en Karel Deurloo.

Hier: Comité van Aanbeveling Kairos-document

Naim Khoury, een Palestijnse baptistenvoorganger, wordt vaak aangehaald door o.a. Christenen voor Israël en de EO, om aan te tonen dat Palestijnse christenen zoals die van Sabeel en het kairos-document niet deugen.

Meta Floor trok de stoute schonenen aan en ging op bezoek bij Naim Khoury, een christen-zionistische Palestijn, voor een onthullend interview.

"Ik vraag hem hoe hij de situatie momenteel ziet. Hierop zegt hij direct dat dat momenteel wel meevalt, omdat de Palestijnse Autoriteiten alles veel beter onder controle hebben. Op mijn vraag of de keren dat hij bedreigd is te maken hebben met het feit dat hij christen is, of met zijn opvattingen over Israël, bevestigt hij het laatste. Andere christenen in Bethlehem zouden geen problemen ondervonden van moslims."

Het Palestijnse kairos-document is beter dan het Zuid-Afrikaanse origineel uit 1985, dat is de verassende conclusie van de Zuid-Afrikaanse bedrijsleider en theoloog Stiaan van der Merwe, die beide documenten vergeleken heeft.

Verder zegt hij: "De checkpoints, de hooghartige manier waarop mensen daar behandeld worden, hoe een minderheid van Joodse kolonisten heerst over een Palestijnse meerderheid... Tijdens de apartheid ging het precies zo. En dan ben ik een blanke man.’’ En ook: "Het succes van dit Kairos-document hangt af van de mate waarin de – voornamelijk Europese en Amerikaanse – kerken bereid zijn het serieus te nemen."

Lees meer: Palestijnse hartenkreet beter dan het origineel (ND)

De discussie met en over de rabbijnen gaat door.

Zichzelf opwerpend als woordvoerder van de Joodse gemeenschap weigert rabbijn Evers de Duitse ambassadeur bij de nationale 4 mei herdenking. Diezelfde rabbijn ontkent "dat Israël een bezettende mogendheid is, die Palestijnse gebieden met militaire middelen in de greep houdt, want ‘joden kunnen niet bezetten wat van hen is’."

Lees meer, Jaap Hamburger, voorzitter van EAJG, in: Rabbijn Evers overspeelt zijn hand (VK)

Hieronder komt een artikel uit Trouw ter sprake van rabbijn Menno ten Brink. Maarten Jan Hijmans reageert op zijn blog als volgt:

"De reactie van Ten Brink in het dagblad Trouw verdient een weerwoord, vind ik. Niet alleen omdat het uitmunt in een schattig soort onwetendheid, gepaard aan een verbazende dosis naïviteit, maar vooral omdat dit soort op geen enkel bewijsbaar feit gebaseerde uitingen van spreekbuizen van de Joodse gemeenschap nog steeds doorgaat voor serieuze reacties. Het is tijd dat we ze aan de kaak stellen voor wat ze zijn: door emotie ingegeven reacties gebaseerd op de officiële zionistische Moeder de Gans-versie van de geschiedenis."

Lees meer: Rabbijn Menno en het Kairos-manifest

Discussies tussen Joden als deze, mede aangezwengeld door Een Ander Joods Geluid, lijken me van groot belang, met name omdat daarmee de aanmatiging van sommige zionistische rabbijnen (onder wie rabbijn Evers) dat zij 'het Joodse geluid' vertolken wordt afgewezen, een aanmatiging die in de Nederlandse kerken veel te gemakkelijk wordt nagevolgd.

Collega Johan van den Berg (Ameide) reageert op het artikel van rabbijn Evers: Rabbijn Evers gebruikt halve waarheden.

Zie ook zijn website

Ook het Overlegorgaan voor Joden en Christenen (OJEC) heeft gereageerd op het kairos-document: reactie OJEC. Daarin wordt consequent met twee maten gemeten en gaan de zorgen meer uit naar joden dan naar de Palestijnse christenen.
Het OJEC stelt ten onrechte dat het kairos-document sympathie lijkt te hebben voor terrorisme, maar wenst zelf niet uit te spreken dat de Israëlische bezetting en kolonisatie strijdig is met het internationaal recht. Het OJEC mist in het document een duidelijk verwijzing naar het bestaansrecht van de staat Israël, maar doet zelf geen enkele uitspraak van betekenis over het bestaansrecht van het Palestijnse volk.

Wat betreft de houding van de Palestijnse christenen t.o.v. terrorisme zou het OJEC ook eens kennis kunnen nemen van de brochure over Suicide Bombers, geschreven door Naim Ateek, stichter van Sabeel en één van de auteurs van het kairos-document.

Helaas blijkt opnieuw dat het OJEC vooral spreekbuis is van joden en nauwelijks van (Palestijnse) christenen, en dan ook nog voornamelijk van joden die zich vrijwel kritiekloos achter de politiek van Israël stellen. Waarom worden andere joodse stemmen, zoals bijvoorbeeld die van Een Ander Joods Geluid, genegeerd? 

"Het kairos-document verdient steun", aldus ds. Alex Awad, studentendecaan van het Bethlehem Bible College. "Deze verklaring is niet alleen een pleidooi voor een politieke oplossing tussen Israël en de Palestijnen, maar ook een oproep om de kerk in het Heilige Land te redden van totale ineenstorting."

Lees meer: Het kairos-document verdient steun (RD)

Ds. C. Sonnevelt is het niet eens met collega Awad: Jakob hoort er niet meer bij en stelt dat de Arabische christenen met het OT in hun maag lijken te zitten. Als reactie daarop verwijs ik graag nog eens naar mijn korte artikel over Romeinen 9-11.

In vroeger jaren was de Nederlandse Raad van Kerken (RvK) één van de weinige instanties die oog hadden voor de situatie van de Palestijnen. Mede tegen die achtergrond was de toespraak op 22 december in de Domkerk van Henk van Hout, voorzitter van de RvK, teleurstellend.

Nadat Van Hout eerst warme woorden van betrokkenheid uitsprak bij 'het Palestijnse lijden' kwam er geen enkele uitspraak waarin hij de analyse van het document bijviel. Dat laatste deed PKN scriba Arjan Plaisier nog wel door de bezetting en kolonisatie van de Westbank te veroordelen als strijdig met het internationaal recht. Van Hout stelde slechts een paar kritische vragen bij de veronderstelde eenzijdigheid van het document, zonder het goed recht van die vragen aan te geven.
Zo vroeg hij "of een oproep tot beëindiging van de bezetting mogelijk is zonder erkenning van het bestaan van de staat Israël binnen veilige grenzen." Echter, die Palestijnse erkenning van Israël is er al sinds 1988 en werd basis van de Oslo-accoorden en de Palestijnse Autoriteit. Desondanks kwam aan de Israëlische bezetting geen einde, integendeel. (Door de ellende van die bezetting groeide Hamas, die Israël inderdaad niet erkent, o.a. omdat Hamas eerst de vraag beantwoord wil zien om welke grenzen van Israël het dan gaat.) Leestip: Een schreeuw om recht, van Dries van Agt, hfdst. 11 en 12.

Als Van Hout dan toch zo'n vraag stelt, wordt het kairos-document ten onrechte in een kwaad daglicht gesteld. Father Jamal Khader stelde op 22 dec. nog eens nadrukkelijk dat het bestaansrecht van Israël niet ter discussie staat. De vraag is eerder of Israël ooit bereid is een Palestijnse staat binnen veilige grenzen te erkennen.

Bij de presentatie van het kairos-document op 11 december in Bethlehem werd ook een hartverwarmende brief van bisschop Desmond Tutu voorgelezen.

Uit joodse kringen in Nederland is felle kritiek gekomen op het kairos-document. Het Centraal Joods Overleg stuurde een brief aan de kerken waarin het kairos-document 'politieke propaganda' en een 'anti-Israël manifest' wordt genoemd, dat de joden diep in het hart treft. Rabbijn Evers noemt het "een regelrechte oorlogsverklaring aan Israel" (artikel ND).
De rabbijnen kunnen er wat van. Zo schrijft rabbijn Menno ten Brink in Trouw (30-12-09): "In andere woorden: als de Joodse staat verdwijnt, kan men pas verzoenen. Betekent dit dat als de Joden de zee in gedreven zijn, er een bereidheid is tot verzoening?"

Maar er zijn andere joodse stemmen die, ook in de kerken, te weinig worden gehoord. Veel christenen die zich 'onopgeefbaar verbonden' voelen met het Joodse volk, lijken nogal selectief in hun keuze van joden die ze graag horen en ondersteunen. Eén van die andere stemmen wordt vertolkt door stichting Een Ander Joods Geluid. Het stichtingsbestuur las het artikel van rabbijn Evers en gaf commentaar: Kritiek Evers op Kairos-document niet legitiem.
Daarin stelt het bestuur ondermeer: "Evers is derhalve een rabbijn die bezetting, onderdrukking, annexatie, boycot, oorlog en verwoesting negeert of zelfs zonder merkbare terughoudendheid rechtpraat, zolang die door joden worden bedreven. [...] Een gevierd man, die ten prooi is gevallen aan een ongeneeslijke verwarring tussen religieus jodendom en een extreme vorm van politiek zionisme [...]."
(Hier de kortere versie in Trouw (30-12-09): Wie de bezetting ontkent staat buiten het debat)

Naar aanleiding van de reactie van het CJO schrijft Maarten Jan Hijmans: "Ik word hier [...] droevig van, vooral omdat het CJO (in dit geval de heren Koster, Naftaniël en Vis) ook spreekt namens een club waar ik lid van ben (Koster is voorzitter van het Verbond voor Progressief Jodendom zoals de Liberaal Joodse Gemeenten zich tegenwoordig noemen en daar hoor ik ook bij). Het geeft me altijd een moedeloos gevoel als ik me realiseer hoe in dit soort gevallen het officiële jodendom steeds teruggrijpt op de gecanoniseerde mythologie van de 'terroristische' Palestijnen en het vredelievende Israël dat nu eenmaal de taak heeft zijn burgers te beschermen, terwijl een paar weekjes goed het nieuws volgen (zelfs via de Israëlische kranten) al volstaat om te zien hoe de zaken werkelijk liggen. Hoe lang zal het nog duren voordat ook het officiële jodendom en zijn vertegenwoordigers in staat zullen zijn de zaken onder ogen te zien zoals ze werkelijk zijn?"

Zoals verwacht zijn er pogingen om het belang van het kairos-document te marginaliseren, bijvoorbeeld van Malcom Lowe, theoloog in Jerusalem, in het Reformatorisch Dagblad : Kairos-document gepromoot door geestelijken in de marge. Lowe zegt dat "nietsvermoedende christelijke lezers om de tuin worden geleid" (hij spreekt zelfs van 'bedrog'), omdat diverse Palestijnse kerkleiders niet hebben ondertekend, onder wie de Griekse patriarch Theophilus III. Het is dus geen document van dé Palestijnse christenen, aldus Lowe.

Lowe geeft echter een onjuiste voorstelling van zaken. De (merendeels prominente) ondertekenaars maakten deel uit van de voorbereidingsgroep, die actief hebben bijgedragen aan de inhoud van het document. Daarnaast is er een brief van kerkleiders die het document aanbevelen, onder wie ook Theophilus III.
Lowe suggereert dat die aanbevelingsbrief bij sommige edities van het kairos-document ten onrechte is bijgevoegd, en slechts een algemene aanbeveling is "zonder de extreme uitlatingen van het document te steunen".
Feit is echter dat deze aanbevelingsbrief ook is opgenomen op de officële Palestijnse website van het kairos-document als een overduidelijke aanbeveling. Als één van de kerkleiders uit dat comité van aanbeveling moeite zou hebben met, wat Lowe noemt, 'extreme uitlatingen' in het document, zou hij zijn naam nooit beschikbaar hebben gesteld voor de brief en de website.

Lowe verspreidt zijn desinformatie ook in de VS , maar dan zelfs anoniem: zie CAMERA

Allemaal niet sterk van Lowe, hij zou beter eens kunnen ingaan op de inhoud van het document. Zie over Malcolm Lowe nog deze links: BDS en Sabeel en artikel over de kerken en de staat Israël (met Petra Heldt, zijn echtgenote)

Malcolm Lowe

Anoniem

Hier een interview met Naim Ateek (Sabeel) over het kairos-document (audio)

Hier video van de openingbijeenkomst in Bethlehem (YouTube, Arabisch)

Naim Ateek

Bethlehem

Dinsdag 22 december werd het kairos-document van de Palestijnse christenen aangeboden aan Nederlandse kerkleiders. De kerkleiders zijn blij met de keuze van de Palestijnse christenen voor geweldloos verzet. Maar ze willen geen van allen daar zelf aan meedoen door een boycot van de Israëlische economie in de bezette gebieden (dus níet de gehele Israëlische economie), zoals de Palestijnse christenen graag willen. Waarom niet? Dat geeft veel onrust in je kerk en in je relaties met joodse organisaties die vooraf al een dreigende brief stuurden; dat is vermoedelijk de belangrijkste reden.

Het meest concreet was nog PKN-scriba Arjan Plaiser die de Israëlische bezetting veroordeelde als strijdig met het internationaal recht. Ook hij wil geen boycot, maar is nog wel bereid om in het kader van het Platform Verantwoord Ondernemen kritische vragen te stellen bij de vestiging of investeringen van bedrijven in Israëlische nederzettingen in bezette gebieden. Hier: toespraak Arjan Plaisier Tijdens het mini-symposium bleef bij veel aanwezigen het gevoel hangen dat de kerkleiders nog steeds onvoldoende beseffen hoe kritisch de situatie is van het Palestijnse volk.

Indrukwekkend was de bijdrage van de Palestijnse theoloog Jamal Khader (hoogleraar aan de Universiteit van Bethlehem). Niets verbloemend, helder en vertrouwen wekkend sprak hij vanuit zijn geloof en vanuit de situatie van het Palestijnse volk. Ten overvloede benadrukte hij nog eens dat ook voor hem het bestaansrecht van de staat Israël niet ter discussie staat, maar wel de vraag of ook het Palestijnse volk nog mag blijven wonen en leven in het Heilige Land.

Hier: de foto's met de nodige ondertitels en verslag RD

Tegelijk met de vertaling van kairos-document verscheen ook een toelichting voor de Nederlandse lezers. Hier kairos-tekst en toelichting in één document.

"Wat me raakt in het Kairosdocument is de taal en de toon. Geen haattaal, geen oproep tot wraak, maar een oproep tot omkeer en een formulering van een geweldloze omkeerstrategie gebouwd op de logica van de liefde."

Lees de column van Ikon-pastor Bram Grandia, en ook zijn commentaar bij diverse reacties vanuit de kerken.

Als u wilt weten waarom het kairos-document geschreven is, lees dan bijvoorbeeld dit: Etnische zuivering

Orthodoxe protestanten, onder wie ir. Jan van der Graaf, ds. Hette Abma en ds. Hans Eschbach, beschuldigen hun Palestijnse medechristenen van misleiding: Uur der misleiding

En ook de Nederlandse 'Christenen voor Israël' beschuldigen hun Palestijnse medechristenen van 'propaganda en misleiding'; zie: reactie ds. Henk Poot. Hij vergelijkt hun oproep tot boycot van de bezettings-economie met de nazi-oproep 'Koop niet bij Joden'.

Op onderstaande kairos-bijeenkomst in Bethlehem zei Naïm Ateek, oprichter en leider van Sabeel, het volgende:

“Jarenlang heb ik geprobeerd om mijn mede-Christenen in de VS, in Europa, te overtuigen dat er misdaden werden gepleegd jegens ons; dat men in actie moest komen als men wilde dat ook Palestijnen recht van bestaan hebben in het heilige land. De kerken hebben mij beleefd aangehoord, beloftes gedaan, hebben statements uitgegeven. Maar ondertussen ging men door met de ondersteuning van het beleid van Israel. We zullen zo in nog geen honderd jaar verandering kunnen brengen.” (aldus opgetekend in een verslag van Harry Derksen, ICCO)

Hopelijk wordt het appèl van het kairos-document nu wel gehoord. Helaas is de eerste reactie van de PKN weinig hoopgevend. Lees de toespraak van Arie van der Plas, progammamanager van Kerkinactie, uitgesproken bij de presentatie in Bethlehem: Comment on A Moment of Truth. Dat is een reactie met vooral veel ontwijkende vragen en bedenkingen. Triest, zo kun je inderdaad nog honderd jaar wachten, en dan bestaat het Palestijnse volk allang niet meer in het Heilige Land.

Hier: enkele reacties op het kairos-document (ND).

Hier foto's van de Kairos-presentatie in Bethlehem (en van hoe
je Bethlehem binnenkomt; foto's van Meta Floor, hier: haar verslag)

Op vrijdag 11 december werd in Bethlehem een bijzonder document gepresenteerd: Uur van de waarheid. Een woord van geloof, hoop en liefde uit het hart van het Palestijnse lijden ('A Moment of Truth. A word of Faith, Hope and Love from the heart of Palestinian suffering')
Het is een document van de Palestijnse christelijke gemeenschap waarin zij de christelijke gemeenschap wereldwijd uitdaagt in haar opvattingen over het conflict tussen Israël en de Palestijnen.

'Moment of Truth' is een schreeuw om hoop, gericht aan het Palestijnse volk, het Israelische volk en de wereldgemeenschap. Zoals blijkt uit het comité's van voorbereiding en aanbeveling wordt het document zeer breed gedragen in de Palestijns christelijke gemeenschap en doorsnijdt alle denominaties. Hier: de website A Moment of Truth met de originele Arabische tekst en diverse vertalingen.

Hier de Nederlandse tekst met een toelichting: Uur van de waarheid