Mondig en Prijsbewust

(Uit SoW Kerkblad van Culemborg, januari 2010)

Home

Cultuurverandering
Onlangs las ik een interview met een oud-collega, die zijn predikantschap had ingewisseld voor een ander beroep. Hij was niet teleurgesteld in kerk of dominee-zijn, maar had gewoon zin in iets anders. Een beetje tot zijn eigen schrik en verbazing ontdekte hij toen, dat hij al gauw minder naar de kerk ging dan je zou verwachten van een trouw kerklid, zeker van een voormalig dominee. Ook zijn kerkgang kwam onder druk van een volle agenda, zoveel andere interessante dingen en wat vaker uitslapen.

Een paar jaar geleden heb ik over die cultuur-verandering eens uitgebreid geschreven in het kerkblad onder de titel ‘Gaan we morgen ook naar de kerk?’ In veel relaties en gezinnen wordt zaterdagavond die vraag nog even gesteld: ‘Gaan we morgen ook, of deze keer maar niet?’ Het aantal gemeenteleden dat uit goede traditie in principe elke zondag naar de kerk gaat, zonder veel discussie, is steeds kleiner geworden, ook in onze gemeente. In de achttien jaar dat ik nu predikant in Culemborg ben, kan ik dat duidelijk zien.

De kritische consument
Ook als kerklid zijn we steeds meer de selectief kiezende burger geworden, de kritische consument, die liever niet meer langdurende verbanden aangaat. Hij overziet het grote en interessante aanbod van het leven en maakt steeds opnieuw zijn keuze, of maakt die niet en laat zich meenemen door het gevoel van de dag.
Ik zeg dat niet om een vermanende vinger op te heffen, maar om vast te stellen dat die nieuwe cultuur invloed heeft op ons allemaal en op heel ons kerkelijk leven. Dat kunnen we betreuren, we hebben er in ieder geval rekening mee te houden, zeker als we met elkaar nog steeds vinden dat kerk en gemeente belangrijk zijn.

Ook als kerkleden en kerkgangers zijn we steeds meer selectieve burgers geworden. De andere kant van die culturele verschuiving is, dat we aan kerkzijn en kerkdiensten niet minder eisen zijn gaan stellen. Integendeel, bij dat kritisch burger, consument en kerklid zijn, hoort ook dat we rekenen op goede kwaliteit, een goed product dat zoveel mogelijk is afgestemd op individuele wensen en verlangens.

Die ontwikkeling plaatst het kerkenwerk van zowel beroepskrachten als vrijwilligers in de kerk onder een bepaalde druk: aan de ene kant is de gemiddelde betrokkenheid meer los-vast geworden, terwijl de kwaliteitseisen hoger worden. De liturgie van een kerkdienst moet telkens goed en aansprekend zijn, muziek en zang van goed niveau, de preek moet je raken, huwelijksdiensten en uitvaarten maximaal afgestemd op persoonlijke wensen, individueel pastoraat in crisistijden van een zeker niveau, werkers in de wijk moeten attent reageren, etc.

Prijsbewust
Nogmaals, ik zeg dit niet om vermanend de vinger te heffen, - wij allemaal, ik zelf ook, zijn meer en meer zulke kritische burgers geworden, binnen en buiten de kerk. Maar als we ook op deze manier (en graag met alle relativering die er bij hoort) samen kerk willen blijven, kost dat nog steeds veel geld. Kerkelijke betrokkenheid wordt meer los-vast, maar het gezamenlijk kerkzijn, - zeker wanneer we van beroepskrachten èn vrijwilligers het nodige werk op niveau verwachten - wordt zeker niet goedkoper. De moderne burger is kwaliteits- en prijsbewust zeggen we, maar in ons kerk- en gemeentezijn is het hoog tijd dat we nog veel meer prijsbewust worden.

De afgelopen maanden, om een voorbeeld te geven, zijn collega Addink en ik erg druk geweest in het pastoraat en moeten we elkaar wel eens vermanen om meer rust te nemen. We doen ons werk met hart en ziel en we zijn dankbaar als we zien dat het belangrijk is en gewaardeerd wordt. Maar de vraag naar pastoraat wordt er niet minder op, en geregeld vragen we ons af of het in de toekomst allemaal nog kan; net zoals we ons dat bij andere dingen af kunnen vragen: goed verzorgde kerkdiensten met een betaalde cantor-organist, kosters, dure verwarming, enz., blijft dat mogelijk, ook in de toekomst? Nog een voorbeeld: een huwelijksdienst kost veel meer dan onze kerk daarvoor in rekening brengt. Ook bij deze afzonderlijke ‘producten’ van kerkzijn zullen we met elkaar nog prijsbewuster moeten worden.

Kerkbalans
U begrijpt wel waar ik naar toe wil: Kerkbalans. Ik hoop dat u er naar wilt kijken als mondige, prijsbewuste burgers, die begrijpen dat kerkzijn véél geld kost. Volgens de ouderling-kerkrentmeesters ga ik het komend jaar niet noemenswaard meer verdienen, maar ik word voor de gemeente wel weer flink duurder door allerlei premies, heffingen etc. Het onderhoud van onze prachtige kerk wordt ook weer duurder, en zo is er meer. Kerkbalans moet dus flink omhoog, want anders blijft er voor ons als mondige burgers op den duur weinig kerk meer over, ook in Culemborg niet.

Somber verhaal? Welnee, met elkaar zijn we heel blij met onze kerk en gemeente, dat merk ik keer op keer. Dat kunnen we houden zo, als we, - naast andere betrokkenheid -, ook flink wat meer geld geven, want het is allemaal veel duurder dan de meesten van ons denken.
Sommigen van u zijn geraakt door de kredietcrisis, en die zullen dan ook wel mondig genoeg zijn om mijn oproep rustig naast zich neer te leggen. Maar de journaallezer vertelde ons dat de inkopen voor kerst niet minder waren dan vorig jaar, en de uitgaven voor vuurwerk ook niet. Dan mag ik ook wel deze op de tijdgeest afgestemde oproep doen in verband de nieuwe actie Kerkbalans.

Met hartelijke groet,
ds. Henri Veldhuis