Foto's:
akso with
English subtitles

en ook:

Serie 1: Jeruzalem - Abu Dis - Bethlehem
Serie 2: Jericho - Ramallah
Serie 3: Abud - Nazareth - Tiberias

Interview IKON   (26 nov. 2006)
Bethlehem, het graf van Rachel en de muur
Vredeshuis
Artikel Meindert Dijkstra

Palestijnen
In het kader van een reizende conferentie was ik van 2 t/m 10 november 2006 ik op bezoek bij Palestijnen in Israël en de bezette gebieden van de Westbank. Waaraan denkt de gemiddelde Nederlander bij het woord 'Palestijnen'? Aan terrorisme, moslims, Hamas, PLO en corrupte politici zoals Arafat. Die associaties zijn wel begrijpelijk, maar samen geven ze geen goed beeld van 'de Palestijnen'.

Wie zijn Palestijnen? Zij zijn de oorspronkelijke, voornamelijk Arabische inwoners van Palestina, het Heilige Land, voordat daar in 1948 de staat Israël werd gesticht, èn hun nakomelingen.
Na een lange voorgeschiedenis van anti-semitisme en tenslotte de holocaust in Europa werd in 1948 de staat Israël uitgeroepen. Al veel eerder waren veel Joden naar Palestina getrokken, gedreven ook door zionistische idealen. Maar door het Hitler-regime kwam een veel grotere beweging op gang van Joden die maar één plaats zagen waar ze veilig zouden kunnen wonen: een nieuwe staat Israël in het oude Palestina. En zo werden de daar wonende Palestijnen de dupe van een kolonisatieproces dat voornamelijk te wijten was aan de jodenvervolging in Europa.
Bij de oprichting van de staat Israël werd niet alleen dat deel van Palestina bezet dat was toegekend door de VN (zie kaart), maar ook nog andere delen. Ongeveer 750.000 Palestijnen sloegen toen voor het geweld van het Israëlische leger op de vlucht, een aantal dat later uitgroeide tot ca. één miljoen (zie kaart). Een groot deel van deze vluchtelingen en hun kinderen woont nog steeds in vluchtelingenkampen in Jordanië, de Westbank en Gaza (zie kaart). Veel anderen hebben zich 'normaal' gevestigd in de overblijvende Palestijnse gebieden of zijn geëmigreerd.

Bezetting
In 1967 veroverde Israël ook de toen nog vrije Palestijnse gebieden van Gaza en de Westbank (zie kaart). In strijd met diverse resoluties van de VN worden die gebieden nog steeds door Israël bezet, Sterker nog, stap voor stap worden ze in bezit genomen door middel van een groot aantal Joodse nederzettingen: nieuwe dorpen en steden waar alleen joden mogen wonen (zie recent rapport van Vrede Nu en artikel Trouw). Bovendien is een uitgebreid en nog steeds groeiend wegennet aangelegd, waarvan ook alleen Joden en toeristen gebruik mogen maken (lees meer: Reisbeperkingen en ID-kaart en Checkpoints)

De muur
Sinds 2002 is Israël druk bezig een lange en hoge muur te bouwen rondom de Palestijnse gebieden van de Westbank. Die muur gaat niet precies over de zgn. 'Groene lijn', de officiële grens tussen de staat Israël en de Palestijnse gebieden, maar dringt ook diep door in Palestijns gebied, om zoveel mogelijk illegale Joodse nederzettingen bij het Israëlische grondgebied te trekken. De muur wordt dus niet alleen gebouwd voor de veiligheid, maar ook voor gebiedsuitbreiding (zie pdf-kaart).
Het gevolg is dat er niet alleen scheiding komt tussen Joden en Palestijnen, maar ook tussen Palestijnen onderling, die elkaar niet of nauwelijks meer kunnen bezoeken.
Bovendien verliezen veel Palestijnse boeren de toegang tot hun olijfboomgaarden, als die al niet vernield worden. Veel gezinnen komen daardoor zonder inkomen te zitten (zie: Plant een olijfboom).
Alle maatregelen van de bezetting samen betekenen dat veel Palestijnen zijn opgesloten in hun steden en dorpen, omdat ze nauwelijks kunnen reizen, terwijl hun economische situatie steeds verder verslechterd.

Christenen
Wat veel westerlingen niet weten, is dat 2% van de Palestijnse bevolking christen is. Dat percentage was hoger, maar door hun uitzichtsloze situatie blijft de emigratie van Palestijnse christenen doorgaan. Net zoals de moslims spreken, geloven en bidden zij in de Arabische taal. We hebben veel ontmoetingen gehad met Palestijnse christenen, die ons ervan verzekerden dat zij zich volop deel uit voelen maken van de Arabische Palestijnse cultuur, en niet tegen de moslims uitgespeeld willen worden. Hun grote probleem is niet de spanning (die er soms wel is) tussen moslims en christenen, maar de bezetting en discriminatie door Israël.
De Palestijnse christenen zijn zich er sterk van bewust dat ze leven in het land van Jezus, en rechtstreeks afstammen van de eerste christelijke families in Palestina. Dat besef betekent een diepe verbondenheid met Jezus, met hun Palestijnse-christelijke voorgeslacht, 'het heilige land' waar ze wonen, en de heilige plaatsen die goed worden bewaard en onderhouden door de Franciscanen. Ze beseffen dat dit land van grote betekenis is voor joden, christenen en moslims, waar ook ter wereld. Ze kunnen daarom niet begrijpen dat zij als christelijke minderheid zo door kerk en wereld vergeten zijn.

Apartheid
Na een week van veel indringende ontmoetingen met Palestijnen in zowel Israël als het bezette gebied van de Westbank, kan de conclusie niet anders zijn dan dat de Israëlische regering tegenover hen een harde politiek van discriminatie en apartheid volgt. In ons gezelschap was ook Edwin Makue, secretaris-generaal van de Zuid Afrikaanse Raad van Kerken. Hij zei dat hij de apartheid op de Westbank eigenlijk nog erger vond dan die er vroeger was in zijn eigen land, "want wij zagen nog een oplossing, maar hier zie ik die nog niet".

Bezetting en geweld
Bij ons in Nederland zijn Palestijnen vooral bekend door terroristische aanslagen. Door veel Palestijnen worden deze aanslagen, zeker als het om burgerdoelen gaat, afgewezen. De christelijke kerken in Israël en Palestina wijzen elke vorm van geweld principieel af en spannen zich in voor een geweldloos vredesproces.
Maar als je een week gezien en gevoeld hebt hoezeer de Palestijnen in Gaza en de Westbank onderdrukt worden, is het eigenlijk een wonder dat er niet nòg meer geweld is. Begrijpelijk dat jongeren stenen gaan gooien naar Israëlische militairen. In Nederland worden zulke jongeren, bijvoorbeeld na een voetbalwedstrijd, in toom gehouden met traangas een rubber kogels. In de Palestijnse gebieden worden ze regelmatig doodgeschoten, ook toen wij er waren.

De situatie en het geweld van Palestijnen is alleen te begrijpen vanuit het feit dat de Palestijnse gebieden, tégen alle internationale afspraken in, op harde manier worden bezet en onteigend door Israël. Alleen als we goed bedenken wat zo'n bezetting betekent, hebben we bij onze eigen afwijzing van Palestijns geweld (m.n. op burgerdoelen) enig recht van spreken.

Sabeel
In Israël en Palestina was ik op reis als deelnemer van een conferentie die werd georganiseerd door Sabeel, een organisatie van Palestijnse christenen, die wordt geleid door de predikant dr. Naim Ateek, en aartsbisschop Desmond Tutu als beschermheer heeft. Sabeel wil het geloof en de onderlinge band van Palestijnse christenen versterken, en zich vandaaruit inzetten voor de bevrijding van de Palestijnen. Sabeel heeft ook diverse programma's, waaronder tweejaarlijkse internationale conferenties, om internationaal aandacht te vragen voor de Palestijnen, en de Palestijnse christenen in het bijzonder.

De conferentie, geloof en politiek
Ik nam - met zeven andere Nederlanders - deel aan de internationale conferentie van dit jaar (2006), die een week duurde en gehouden werd op diverse plaatsen in Israël en de Palestijnse gebieden: Jeruzalem, Jericho, Ramallah en Nazareth. Vanuit deze plaatsen bezochten we in kleinere groepen ook nog enkele dorpen. Er waren ca. 200 buitenlandse deelnemers uit 29 landen en een wisselend aantal deelnemers uit de Palestijnse gebieden.
Het was inspirerend te ervaren hoe de lezingen, discussies en excursies, die altijd een politieke lading hadden, geïnspireerd werden vanuit het gemeenschappelijke christelijk geloof. Een aantal van de conferentiedagen werd begonnen met mooie bijbelstudies, en er werd regelmatig gezongen en gebeden. Dat alles was authentiek geïntegreerd in het programma, en vormde de voedingsbodem van waaruit soms scherpe politieke uitspraken werden gedaan.

Naim Ateek
De directeur van Sabeel, ds. Naïm Ateek, is een geboren leider en goed theoloog. Ook zelf werd hij in 1948 als 11-jarige jongen door de Israeli's gedwongen met zijn gezin hun huis en woonplaats te verlaten. Toen fam. Ateek tien jaar later nog een keer terug kwam in hun oude dorp (Beth Shean) woonden er nieuwe joodse bewoners in hun huis. Toen ze vroegen of ze daar nog een keer binnen mochten kijken, kregen ze als antwoord: "Dit is niet jullie huis, het is van ons".
Over zijn ervaringen, zijn theologische en politieke inzichten heeft Ateek in 1989 een boek gepubliceerd (Justice, and only Justice: a Palestinian Theology of Liberation), dat later ook in het Nederlands is vertaald: Recht en gerechtigheid. Een Palestijnse bevrijdingstheologie (Meinema, 's-Gravenhage 1990).
Lees Ateek's bijdragen aan de conferentie en ook zijn artikel over zelfmoord-terrorisme.

Hoe zal ik het vertellen?
Tijdens en na de conferentie heb ik vaak gedacht: 'Hoe kan ik het thuis allemaal zó vertellen, dat ik niet direct van antisemitisme wordt beschuldigd?' Antisemiet ben niet, ik hou van de joodse traditie en heb daar ook veel studie van gemaakt.
Het Joodse volk heeft recht op een eigen veilige staat in wat vroeger 'Palestina' heette. Maar die staat kan en mag niet gegrondvest zijn op basis van schrijnend onrecht, mag niet alle resoluties van de VN naast zich neerleggen. Zoals elk ander land ter wereld moet ook van Israël verwacht worden dat het zich houdt aan het internationale recht.
Binnen Israël zelf wordt dat recht met de voeten getreden, omdat de Arabische inwoners er behandeld worden als tweederangs burgers. In de Palestijnse gebieden is sprake van een meedogenloze bezetting, die onvermijdelijk blijft leiden tot tegengeweld van Palestijnse kant. Als dat tegengeweld onschuldige Joodse burgers treft moeten we het zonder voorbehoud afwijzen, zoals ook onze Palestijnse medechristenen dat doen. Maar die afwijzing is hypocriet als we niet veel duidelijker opkomen voor het lot van de Palestijnen.

Onze eigen kerken
De Nederlandse kerken zijn bijna allemaal eenzijdig pro-Israël en hebben maar weinig oog voor het lot van de Palestijnen, en zelfs weinig aandacht voor de Palestijnse christenen. Dat geldt ook mijn eigen kerk: de Protestantse Kerk in Nederland (PKN). Op de Sabeel-conferentie was gelukkig een delegatie van de classis Alkmaar en het Protestans Dienstencentrum Noord Holland. Maar had er - gezien de ernst van de situatie - toch ook niet een vertegenwoordiger van de synode of het Landelijk Diensten Centrum kunnen zijn, of iemand van de landelijke Commissie Kerk en Israël? In de PKN-kerkorde staat dat wij 'onopgeefbaar' verbonden zijn met het Joodse volk. Geldt diezelfde verbondenheid dan ook niet met de Palestijnen met wie we door de naam van Christus verbonden zijn? (Lees: Terug achter Paulus)

Eerder heeft Kerkinactie gepleit voor een selectieve economische boycot als middel tegen de onderdrukking van de Palestijnen. Is daar al iets van terecht gekomen? Het wordt de hoogste tijd dat onze PKN zich vanuit verbondenheid met beìden kanten veel kritischer opstelt tegenover Israël, en zich veel duidelijker inzet voor het lot van de Palestijnen. Onze verbondenheid met het Joodse volk kunnen we ondermeer tonen door goed te luisteren naar Joodse vredesorganisaties die zoeken naar een rechtvaardige vrede met de Palestijnen, zoals bijv. B'tselem, en in Nederland Een ander Joods geluid.

Wie meer wil weten over wat er echt gebeurt in Israël en de Palestijnse gebieden kan een abonnement nemen op het blad De Brug van SIVMO, of zich abonneren op de nieuwsbrief van de Werkgroep Keerpunt.

Slotverklaring
Kort na de conferentie heeft Sabeel een slotverklaring uitgegeven, die hier te lezen is:

SABEEL'S 6 TH INTERNATIONAL CONFERENCE STATEMENT