Heruitgave werk J.H. Gunning Jr.


D. Chantepie de la Saussaye (1843, J.H. Matthijssen)Daniël Chantepie de la Saussaye (1818-1874) was predikant, onder andere in Leiden en Rotterdam, en aan het eind van zijn leven korte tijd hoogleraar te Groningen. Als predikant en theoloog was hij zeer betrokken bij de ontwikkelingen en toekomst van de Hervormde Kerk.

La Saussaye kan beschouwd worden als grondlegger van de `ethische richting', en werd met zijn 'ethisch beginsel' een vernieuwer in de Nederlandse theologie van de 19e eeuw. Voor La Saussaye was alle goede theologie 'ethisch' (dit begrip had bij La Saussaye een bredere betekenis dan tegenwoordig): gericht op het hart, op de ervaring en het leven. Vanuit deze gerichtheid streefde hij naar een christocentrische theologie, die volop in gesprek is met de cultuur en wetenschap van de eigen tijd.

Diverse theologen werden beïnvloed door het denken van La Saussaye, onder wie zijn leerling J.H. Gunning Jr. (1829-1905) en zijn zoon, de godsdienstfilosoof P.D. Chantepie de la Saussaye (1848-1920). Ook latere bekende theologen als O. Noordmans (1871-1956) en K.H. Miskotte (1894-1976) komen voort uit de bij La Saussaye ontstane 'ethische richting'.

Door de opkomst in Nederland van de 'dialectische theologie' van K. Barth, raakte de 'ethische richting' na de tweede wereldoorlog in de vergetelheid. Voor J.H. Gunning Jr. bleef nog een zekere belangstelling, maar La Saussaye werd nauwelijks meer gelezen. Toch heeft het werk van La Saussaye, nog meer dan dat van Gunning, grote actualiteitswaarde behouden.

La Saussaye kreeg een belangrijke impuls uit de opwekkingsbeweging van het Réveil, maar was het er niet mee eens dat onverkort werd vastgehouden aan de letter van de Nederlandse Belijdenisgeschriften. Hij hoopte dat de vitaliteit van het Réveil geïnvesteerd zou worden in een vernieuwing van de theologie, waarbij traditie en moderne tijd op elkaar betrokken worden. De visie van La Saussaye kan ons helpen bij o.a. het hedendaagse gesprek over de spanningsverhouding tussen evangelicale beweging en academische theologie.

La Saussaye was predikant en theoloog aan de vooravond van de doleantie, de afscheiding van de Gereformeerde Kerken. Uitvoerig heeft La Saussaye geschreven over de pluriformiteit van de kerk, hoe die vanuit een 'ethische' visie op de belijdenis een plaats kan krijgen. Daarbij wijst hij een richting die na 130 jaar, alsnog is ingeslagen door de in de PKN verenigde kerken.

Sinds 1992 heeft een redactie, bestaande uit dr. F.G.M. Broeyer, prof.dr. H.W. de Knijff en dr. H. Veldhuis, gewerkt aan een driedelige heruitgave van het werk van La Saussaye.

Voorjaar 2003 is het laatste van de drie delen Verzameld Werk verschenen (elk ruim 600 pp.) bij uitgeverij Boekencentrum. Hierin is een omvangrijke selectie uit het werk van La Saussaye opgenomen, waarbij elke tekst uitvoerig is geannoteerd. De redactie hoopt dat deze heruitgave een belangrijke impuls geeft, niet in de laatste plaats bij studenten theologie, aan de belangstelling voor een groot theoloog.

Gunning
Inmiddels (december 2015) heeft de Stichting Heruitgave Oudere Ethische Theologie ook de heruitgave van een selectie uit het werk van J.H. Gunning Jr., een leerling van La Saussaye, gerealiseerd.